Opmerkelijke inzichten van Katleen Geets, architecte bij Stebo-Wonen

 

Meer dan tien jaar geleden koos Katleen Geets voor een baan bij Stebo. Als architecte wilde ze betekenisvol bijdragen aan de woonsituatie van mensen met minder kansen. Een gesprek met Katleen meandert verrassend naar een exploratie van waarden. Ze ontdekte hoe leven en werken vanuit waarden leidt tot betere oplossingen voor de mensen en een diepe ervaring van je eigenwaarde als mens en professional.

 

Katleen adviseert huurders, eigenaars en lokale besturen bij problemen rond woon- en omgevingskwaliteit. Kennis van materies rond huisvesting en ruimtelijke ordening zitten in haar rugzak, net als wettelijke instrumenten zoals de procedures rond ongeschikt- en onbewoonbaarverklaringen.

Maar met kennis en instrumenten alleen raak je als professional vaak niet tot de kern van een probleem, laat staan dat je een duurzame oplossing kan initiëren. Oplossingen worden meestal op een andere laag geboren. Een laag die samenhangt met je houding: je medemens-zijn tussen andere mensen.

Katleen ontwikkelde daaromtrent diep bevrijdende ideeën. ‘Mijn eigenwaarde als professional hoeft niet af te hangen van mijn prestaties of hoe flink ik kan zijn in moeilijke situaties. Wie durft te handelen volgens zijn eigen doordachte waarden, ervaart daarin zelfrespect. Dat klinkt soft, maar dat is het zeker niet. Het vraagt behoorlijk wat moed en vertrouwen’, zegt ze.

Kunnen Katleens waarden ook jouw professionele kracht bevrijden?

 

Acceptatie van wat is

‘Professionals in de sociale sector komen vaak in lastige situaties terecht die spanningen veroorzaken bij onszelf’, zegt Katleen. Ze vertelt over vergaderingen waarin verschillende belangen spelen of oude spanningen nog levendig blijken. Over buren die elkaar tegenwerken in plaats van samenwerken. Over schrijnende woonsituaties waarvoor een oplossing complex of zelfs onmogelijk lijkt. 

Katleen: ‘Het enige wat mij dan helpt is gewoon hier-en-nu zijn. Ik kan alleen maar accepteren wat er is en hoe het is. Hoewel je soms wil dat het anders was, is hier-en-nu de enige plek van waaruit iets kan ontstaan. Je kunt de ander niet naar je hand zetten. Ik probeer me niet te storen aan de ander, maar tracht te begrijpen. Zonder oordeel.’

 

Openheid voor wat komt

Onder de vraag die tot bij je komt, zit vaak een andere vraag verstopt. Achter kritiek of boosheid zit een kreet, en dat is het begin van een oplossing. Met een open houding kom je daar makkelijker bij, en komen oplossingen in zicht. Maar vaak vertroebelt ons vermogen tot openheid door onze neiging tot snel oordelen.

‘Je kan pas zinvol oordelen als je zelf open in een situatie stapt. Als je niet voortborduurt op je angst voor wat mis kan gaan, voor de invloed die het oordeel van anderen op jou heeft, dan ontstaat er een openheid voor wat komt. De eerste stap is altijd: zelf de stap naar de ander en de situatie zetten. En dan zien wat er komt en nodig is.’

 

Verbondenheid

‘De dingen komen meestal pas echt in beweging als de relatie tussen betrokken mensen hersteld geraakt’, zegt Katleen. Een problematiek rond woonkwaliteit raakt zowel de bewoner, de verhuurder als professionals die ermee te maken krijgen. Het zijn alle partijen die uiteindelijk bijdragen tot een situatie die wel aanvaardbaar kan zijn.

‘Die mensen hoeven voor mij geen vrienden te worden, maar ik daag hen wel uit om moeite te doen om de ander en zijn invalshoeken te respecteren. Als je dat probeert, ontdek je vaak dat een ander je kan helpen, net omdat die anders is. We kijken liever naar ieders kwaliteiten die kunnen ingezet worden om iets op te lossen, dan naar wat mensen uit elkaar drijft. En het geeft me veel voldoening als mensen die eerst met de rug naar elkaar stonden weer naar elkaar willen en durven kijken.’

 

Meerpartijdigheid

‘ik ga er van uit dat iedereen die bij een situatie betrokken is zijn redenen heeft om dingen te denken, te doen of te laten. Iedereen probeert zichzelf te beschermen. Als je je dan aangetrokken voelt tot medelijden met één partij, wordt er vanzelf met een negatief oordeel naar de ander gekeken. Terwijl de oplossingen net ontstaan door je in alle partijen in te leven.’

‘Neem nu een eigenaar die doorgaat als een huisjesmelker. Als je zijn situatie leert kennen en gaat begrijpen waarom hij doet wat die doet, creëer je wederzijds respect. Dan ontstaat verbinding en vertrouwen. Die persoon heeft ook een belang. En van daaruit kunnen dan oplossingen komen. Ik breng wel informatie en expertise in, maar het zijn de mensen zelf die –als ze zich erkend voelen –met de oplossingen komen.’

Een ander voorbeeld: huurders gebruiken regelmatig de procedures rond woonkwaliteit om de werkelijkheid naar hun hand te zetten. Ze willen een ongeschikt- of onbewoonbaarverklaring om voorrang te krijgen bij een huisvestingsmaatschappij. Of ze willen hun gram halen bij de eigenaar door het hem nog lastig te maken voor ze verhuizen. ‘Ik luister, accepteer, trek de situatie open en focus op het hoger doel: ‘zien waar het écht om draait – op niveau van belangen en waarden –  en wat is hier en nu nodig?’

 

Moedig vertrouwen

De schrik voor wat kan gebeuren verlamt vaak de acties die we zouden moeten nemen om tot goede oplossingen te komen. ‘Terwijl ik denk dat we ons beter bezig houden met de vraag: wat is de situatie nu? Hoe kunnen we hier-en-nu een zinvolle stap zetten?’

Zo was er in een gemeente de wens om de abominabele woonkwaliteit van woningen aan te pakken. Denkend in ‘wat zou kunnen gebeuren’, ontstond het doemscenario waarin door die actie een dringende behoefte aan veel noodwoningen zou ontstaan. Een denkwijze die verlammend kan zijn als je niet durft te vertrouwen op wat komt. Het bleek echter allemaal wel mee te vallen. ‘Van de honderd gezinnen waren er twee gezinnen die echt een noodwoning nodig hebben. In andere gevallen konden oplossingen ontstaan door alle partijen te betrekken, door ook in dialoog te gaan met de eigenaars en andere actoren.’

Het vraagt wel tijd, geeft Katleen grif toe. Maar met die manier van werken bereik je veel meer dan met het strikt vasthouden aan procedures. Je moet wel durven springen.

 

Onthechting

Je hebt wel vaak een oplossing voor ogen, maar als je je er niet strak aan houdt, kunnen andere en betere oplossingen naar boven komen. Durf dus je eigen visie loslaten, om plaats te maken voor meerdere visies. ‘Het gaat niet om mij of jou als professional, noch om de juistheid van onze visie. Het gaat om de ontwikkeling’, zegt Katleen.

Je eigenwaarde hoeft niet af te hangen van je prestaties of de externe waardering voor je expertise. Je waarden zijn je richtsnoer. Je doet wat je ervaart dat klopt met je waarden en intuïtie, en vertrouwt erop dat je daardoor een proces in gang zet dat ook zonder jou verder stroomt. ‘Je maakt dingen bespreekbaar, zet ze daardoor in beweging. Ik vertrouw daar dan op, ik hoef dat niet te sturen, te zien of te controleren. En ik heb die feedback – of de waardering van buitenaf – eigenlijk niet meer nodig om vertrouwen te ervaren.’

 

Puur zijn

Acceptatie,  openheid voor wat komt, verbondenheid, meerpartijdigheid, moed en vertrouwen: deze waarden houden iets heel zuiver in. Katleen: ‘Dat pure, net dat geeft mij voldoening. Ik heb heel sterk op mijn intuïtie leren vertrouwen. Hier-en-nu zijn, de dingen aanvaarden zoals ze zijn, mededogen met de ander: daarin creëer je een sfeer waarin je ervaart verbonden te zijn met elkaar. En dan kunnen oplossingen ontstaan. Mensen zijn bovendien geneigd zich te spiegelen aan elkaar. De kans is dus groot dat mijn houding een gelijkaardige houding van de ander oproept. Dat we daardoor dus samen oplossingen mogelijk maken. En dat is zo’n bevrijdend idee.’

 

Door Griet Bouwen, Nieuwmakers, voor Stebo. Wilt u reageren of heeft u zelf een verhaal dat u wil delen? Contacteer dan onze nieuwsredactie via mail of telefoon 0474 88 26 37. Stebo geeft toestemming tot integrale overname van dit artikel, mits vermelding van Stebo en opname van een link naar deze pagina. 

 

 

 

 

Share This