Haspengouw ligt bezaaid met monumentale oude schuren en vierkantshoeves. Hoewel vaak leegstaand en soms gedeeltelijk vervallen, blijven ze beeldbepalend en betekenisvol voor de mensen in de omgeving. En niet alleen dat, het historische landbouwpatrimonium herbergt ook flink wat potentieel voor vandaag en morgen. Studenten van de opleiding Interieurarchitectuur (UHasselt) trokken hun creatieve registers open en ontwierpen nieuwe functies die tegemoet komen aan hedendaagse behoeften. Daarmee leggen ze de basis voor nieuwe manieren van denken over dit vraagstuk. Het project krijgt de steun van het provinciebestuur Limburg.

 

De studenten stelden hun ontwerpen zopas voor tijdens een studiedag in de Herkenrodehoeve in Opheers. Voor hen werd het een schitterend orgelpunt na projectwerk waarin ze diverse invalshoeken verkenden, de eigenaars leerden kennen, terreinbezoek deden, analyses maakten van de omgeving, de geschiedenis en de kenmerken van een gebouw. Ze werkten concepten uit en vertaalden die in schetsen en maquettes. De ruim honderd aanwezige beleidsverantwoordelijken, ambtenaren, eigenaren en andere geïnteresseerden reageerden verrast en enthousiast. 

 

Deze diashow vereist JavaScript.

 

Kijken naar wat wél mogelijk is

‘Door de mogelijkheden zo concreet zichtbaar en tastbaar te maken, zetten we de geesten open voor wat wél mogelijk is’, zegt Hilde Van Ransbeke, coördinator Stebo-Wonen. ‘Bewoners en ook professionals zijn vaak geneigd om in termen van problemen te blijven denken in vraagstukken als deze. Dan gaan gesprekken al gauw over wat de moeilijkheden zijn, over wat er niet kan, over regels die dingen onmogelijk maken. Dan gaat het ook vaak over de bezorgdheid om financiële haalbaarheid. Door juist de mogelijkheden concreet te maken, wordt het makkelijker om de aandacht te verleggen naar wat we wél kunnen realiseren.’

Denken over mogelijkheden dus. En dat blijkt een onuitputtelijke bron van ideeën te zijn. De studenten maakten ontwerpen voor drie gebouwen: een oude dwarsschuur in ‘s-Gravenvoeren , een vierkantshoeve in Zussen (Riemst) en eentje in Borlo (Gingelom).

 

Landbouw als basis

In heel wat ontwerpen kiezen studenten voor een stevige link tussen de oude en nieuwe bestemming. Landbouwactiviteiten vormen de basis voor projecten als een toeristische schapenboerderij, een kinderboerderij en een time-out boerderij voor jongeren die het even wat moeilijker hebben thuis en op school.  Andere studenten zagen de Voerense schuur als een plek waar kookworkhops of banketbakkersactiviteiten gecombineerd worden met toeristische verblijfsmogelijkheden.

 

Kunst, cultuur en jongeren

Drie studenten bedachten een cultuurcentrum voor jongeren in Zussen, met dansschool en theater, feestzaal, jeugdhuis, muziekschool en ruimte voor de jeugdbeweging. Een ander trio ziet muziek in kunstateliers met tentoonstellingsruimtes en verblijven voor kunstenaars in Borlo.

 

Kinderen en senioren

Ook aantrekkelijk is het idee van een vakantie- of kortverblijf voor mensen met dementie, gekoppeld aan een activiteitencentrum voor kinderen en senioren. Of nog: het herbestemmen van een oude hoeve tot een kleuterschool, ruimtes voor buitenschoolse opvang, een vertelzolder en een multifunctionele zaal die kan dienst doen van turnzaal tot theatervoorstellingen.

 

Wonen

Bij de ideeën zaten ook heel wat insteken rond wonen zoals cohousingprojecten gecombineerd met kinderopvang of praktijkruimtes voor een medische en paramedische praktijk. ‘Niet al deze ideeën werden gepresenteerd op de studiedag, maar er waren ook hier echt creatieve invalshoeken, zoals combinaties van kleine woongelegenheden voor senioren met wonen voor starters, met onderwijs of met kinderopvang’, zegt Hilde.

 

Zo gek nog niet

Gelijklopend met de oefening van de studenten, ging het team Wonen van Stebo het gesprek aan met de eigenaars, gemeentebesturen, bewoners uit de buurt en de plaatselijke heemkundige kringen. Samen wisselden ze van gedachten over de toekomstbeelden voor de betrokken dorpen en hoeves. Hilde: ‘We stellen vast dat de bewoners en de studenten veel gelijklopende ideeën hebben. Jonge mensen voelen blijkbaar behoorlijk goed aan waar ze noden van vandaag en morgen zitten.’

 

En nu?

In september hervat de stuurgroep van dit project zijn werk. Dan gaan Hilde en haar collega’s het gesprek aan met professionals van de verschillende beleidsniveaus en van beleidsdomeinen als wonen, ruimtelijke ordening, erfgoed, landbouw en plattelandsbeleid. ‘Vanuit de beelden over mogelijkheden die de studenten hebben gecreëerd, kunnen we dan samen gaan onderzoeken hoe we aan eigentijdse invullingen van deze historische panden kunnen werken.  Ik reken erop dat we er samen in gaan slagen om vanuit concrete toekomstsporen te denken en ons vervolgens af te vragen hoe we dan met regelgeving omgaan. Dat gesprek zal ons veel verder brengen dan wanneer we – zoals we dat vaak gewend zijn – omgekeerd denken’, zegt Hilde.

Ook gedeputeerde Inge Moors van het provinciebestuur Limburg engageert zich: ‘We zullen de uitkomsten van deze dialoog, de ideeën van de studenten en de reflecties van de aanwezigen op de voorstelling meenemen in ons ruimtelijk onderzoek dat we begin 2015 zijn opgestart: het gebiedsgericht, geïntegreerd strategische project Haspengouw (GGSP Haspengouw).’ 

 

Verlangen om het nu écht in praktijk om te zetten

Tegen het einde van dit jaar brengt Stebo alle ontwerpen en handvaten bijeen in een inspiratieboek. Hilde: ‘En vervolgens hoop ik dat we op het spoor geraken om ‘in het echt’ met een hele concrete herbestemmingsoefening te kunnen starten. Ik hoop dat we echt een project kunnen realiseren. En tegelijk besef ik maar al te goed dat we daarvoor nog heel wat gespecialiseerde kennis moeten vergaren, niet in het minst rond juridische en financiële vraagstukken die dan op ons bord gaan komen.’

 

Door Griet Bouwen, Nieuwmakers, voor Stebo. Wilt u reageren of heeft u zelf een verhaal dat u wil delen? Contacteer dan onze nieuwsredactie via mail of telefoon 0474 88 26 37. Stebo geeft toestemming tot integrale overname van dit artikel, mits vermelding van Stebo en opname van een link naar deze pagina.

Share This