Geefpleintjes, ruilbeurzen, samentuinen en deelinitiatieven zitten in de lift. Niet alles moet nog ‘nieuw-nieuw’ en mega-hedendaags zijn. Delen en ruilen is trendy en we vinden het nog leuk ook. Die nieuwe ontwikkelingen fascineren ons. We zien er wat in: kansen om in buurten te bouwen aan veerkracht en aan mogelijkheden om het leven van mensen in armoede lichter te maken. We spraken erover met Jeanneke Van de Ven, pionier bij Transitie Vlaanderen vzw. Omdat we willen ontdekken hoe Stebo die nieuwe ontwikkelingen nog meer kan inbrengen in haar werking. Omdat we denken dat sleutels tot armoedebestrijding en participatie ook te vinden zijn in andere manieren van kijken naar samenleven en economie.

 

Transitie?

De term ‘transitie’ duikt tegenwoordig overal op. Het was Rob Hopkins, initiatiefnemer van Transition Towns in Engeland, die het woord voor het eerst in verband bracht met de uitdaging waar we als Westerse samenlevingen voor staan: de omslag maken naar een samenlevingsmodel dat véél minder energieverslindend, klimaatneutraal en sociaal veerkrachtig is. Zonder die overgang lopen we immers in een niet al te verre toekomst gegarandeerd vast, zeggen mensen die intussen overal ter wereld actief zijn in de transitiebeweging.

Actieve hoop

‘Het gaat om actieve hoop’, zegt Jeanneke van de Ven. ‘Hoe meer mensen niet alleen hopen maar echt iets doen, hoe meer kans er bestaat dat die alternatieve toekomst ontstaat.’ En dat ‘iets doen’ neemt hand over hand toe. Overal in Vlaanderen (en in de wereld) vinden mensen elkaar in hun eigen leefomgeving om aan alternatieven te werken. Heel praktisch werken ze aan energiezuiniger wonen, lokaal voedsel, hergebruik van goederen. Doorheen die initiatieven leren mensen elkaar weer kennen. Het komt de onderlinge solidariteit ten goede.

Van repaircafé tot lokale munt

Er zijn repaircafés waar spullen hersteld worden die daardoor veel langer leven. Minder afval dus, en minder behoefte aan productie van steeds weer nieuwe goederen. Mensen ruilen boeken, kleding, planten en zaden. Ze geven gebruikte kleding, speelgoed en spullen aan anderen zonder er wat terug voor te willen hebben. Bewuste consumenten verenigen zich in voedselteams en kopen voedsel dat in eigen streek geproduceerd wordt.  ‘In Engeland maken lokale munten ook stevig opgang. Hier moet dat nog wat van de grond komen’, zegt Jeanneke.

Ook in Genkse buurten

In onder meer Zwartberg en Sledderlo, wijken waar Stebo actief is, nemen buurtwerkers en vrijwilligers gelijkaardige initiatieven. In Sledderlo krijgen bewoners naailessen, zodat ze daarna hun buren kunnen helpen om kleding te herstellen. In Zwartberg worden vrijwilligers beloond met ‘Zetjes’, een kleinschalig lokaal betaalmiddel. ‘Wij benaderen die dingen meestal vanuit een armoedeperspectief’, zegt opbouwwerker Debby Nivelle daarover. ‘Want geven en delen maakt het leven goedkoper. We spreken mensen in armoede minder aan op duurzaamheid, net omdat ze in overlevingsmodus zitten. Maar  ik ben wel benieuwd of we dat toch zouden kunnen doen, en hoe dan.’

Wat kunnen we voor mekaar betekenen?

Vraag is: kunnen die twee heel verschillende invalshoeken sporen? Wat kan er ontstaan als lokale activiteiten rond duurzaamheid en armoedebestrijding verbonden raken? Kan transitie – aantrekkelijk gemaakt door meestal geëngageerde en hoger opgeleide vrijwilligers – er mee in slagen om aandacht voor duurzaamheid te verankeren in leefgemeenschappen waar veel mensen in armoede wonen?

Jeanneke denkt van wel. ‘Transitie gaat ook over sociale rechtvaardigheid. Kruisbestuiving tussen de transitiebeweging en armoedebestrijding zijn heel belangrijk. Het maakt me wel nieuwsgierig wat er uit de ontmoeting tussen buurtwerkers, armoedebestrijding en transitie kan ontstaan.’

 

Info:

  • Transitie Vlaanderen vzw ondersteunt de opstart en werking van lokale transitiegroepen. Die groepen willen hun lokale gemeenschap voorbereiden op een toekomst met minder olie en antwoorden bieden op de klimaatverandering. Transitie Vlaanderen biedt deze vrijwilligers inspiratie via inloopdagen, vorming en ondersteuning. Het netwerk vertaalt literatuur, werkboeken en films die in de lokale transitiebeweging meer dan van pas komen. Info vind je op www.transitie.be
  • Stebo werkt al jaren aan gelijkaardige thema’s, meestal zonder die als ‘transitie’ te benoemen. De organisatie bouwt via de ondersteuning van starters en ondernemers aan een lokale economische veerkracht. Er lopen projecten rond energiezuinig maken van woningen. In het opbouwwerk werkt met aan lokale veerkracht, solidariteit en hergebruik. Info vind je op www.stebo.be bij ‘werkdomeinen’.
  • Zoek je inspirerend materiaal? Voor literatuur, tools en films kan je hier terecht: www.transitie.be/transitiegereedschap en https://www.transitionnetwork.org/support/resources-home (Engelstalig).

 

Door Griet Bouwen, Nieuwmakers, voor Stebo. Wilt u reageren of heeft u zelf een verhaal dat u wil delen? Contacteer dan onze nieuwsredactie via mail of telefoon 0474 88 26 37. Stebo geeft toestemming tot integrale overname van dit artikel, mits vermelding van Stebo en opname van een link naar deze pagina.

Share This