Ons erfgoed is puur goud. Met dat statement toert deze zomer een mobiel kunstenaarsatelier en expo door vijf Europese landen. Een goudkleurige zeecontainer is blikvanger en uitvalsbasis van kunstenaar Jonny Vekemans en zijn team. Via een oude en eenvoudige fotografietechniek inspireert de kunstenaar inwoners van steden in Tsjechië, Polen, Oostenrijk, Duitsland en België om met nieuwe ogen naar hun industrieel erfgoed te kijken. 

Blikken doos, gouden container
Een blikken doos doorboord met een minuscuul afsluitbaar gaatje en fotopapier erin. Meer is er niet nodig om schitterende foto’s te maken. Genks kunstenaar Jonny Vekemans  ontwikkelde zijn versie van de ‘camera obscura’ en trekt er deze zomer mee doorheen vijf Europese steden.  Een immense gouden container doet dienst als donkere kamer en expositieruimte.  Bij elke tussenstop voegen plaatselijke bewoners eigengemaakte kunstwerken toe aan de expositie. Tijdens de eindconferentie van het Shift-X-project op 15 oktober is die nieuwe verzameling te zien in het Genkse C-mine.

Erfgoed zit diep in de genen
De gouden container is de Belgische bijdrage aan het Europees project Shift-X. De projectpartners uit vijf landen willen daarmee de gevoeligheid voor ons industrieel erfgoed versterken.  Oude industriële gebouwen – zoals onze eigen mijnsites in Limburg – zijn diep verbonden met de identiteit van een regio en zijn bewoners. ‘Erfgoed is niet de enige, maar wel een heel belangrijke factor in de identiteitsvorming van mensen’, zegt Paul Boutsen van Het Vervolg. Paul is kartrekker van initiatieven die het mijnerfgoed beschermen en bekendmaken.

Identiteitsbepalend
In Limburg is veel van het industriële erfgoed bewaard gebleven, dankzij beschermende maatregelen van de overheid. ‘Stel je maar eens voor dat de Vlaamse regering dit niet had gedaan. Dan was alles weg. Je moet je eens indenken wat er dan van de regio zou geworden zijn’, zegt Paul.  Jonny, zelf ex-mijnwerker beaamt: ‘In Heerlen, ook een voormalig mijngebied, ontmoette ik een ex-mijnwerker. Die was erg ontroerd door mijn foto’s. In zijn regio is alles afgebroken, en daardoor had hij het gevoel voor niets geleefd te hebben. Pak het erfgoed weg, en je pak de identiteit van de mensen weg. Zo diep zit dat.’

Verwonderd kijken naar vertrouwde beelden
Met de reizende kunstcontainer willen de initiatiefnemers een nieuwe verwondering planten in het hart van mensen in Europese industriële regio’s.  Het procedé is uiterst simpel. Plaatselijke inwoners krijgen een eenvoudige camera obscura in handen. Ze trekken ermee de omgeving in en zoeken naar een beeld dat hen raakt. Ze leren rekening houden met positie en lichtinval, openen het gaatje gedurende een aantal seconden en sluiten het weer. En dan zit het beeld in de doos, als het ware gebrand op het fotopapier. In de donkere kamer wordt het negatief ontwikkeld en gedigitaliseerd tot een foto. De foto’s worden geprojecteerd in de gouden expositieruimte.

Leren kijken, beginnen waarderen
‘Mensen leren hun ogen weer gebruiken’, zegt Jonny. ‘Niemand kijkt nog met aandacht. Met de camera obscura in handen kijken ze weer naar hun omgeving, de gebouwen, de lichtinval. Je hebt in je doos maar één negatief, dus moet je goed kijken voor je een beeld kiest. Je moet daar je tijd voor nemen.’

Europese reis begonnen
Half juni vertrok de container vanuit België naar Tsjechië. Daar maakte een meisje van een jaar of tien veel indruk op Jonny. ‘Heel verlegen kwam ze vragen of ze een foto mocht maken. Ik gaf haar een doosje en legde uit hoe ze ermee aan de slag kon. Ze vertrok en later ontwikkelde ik haar foto. Met grote ogen keek ze naar haar foto op het scherm. Met een snelheid liep ze de container uit en wat later stond ze daar apetrots met haar ouders.’

Verzameling erfgoedbeelden groeit aan
Binnenkort verhuist het mobiele kunstenaarsatelier naar Oostenrijk, Duitsland en Polen, om op 14 oktober weer aan te komen in Genk. Op elke plek voegen inwoners nieuwe beelden aan de tentoonstelling toe. Beelden die gemaakt zijn met de oorspronkelijke fototechniek van de camera obscura. Jonny: ‘In zijn enorme eenvoud is dat – in deze tijd van snelle digitale fotografie – een wonderlijke techniek en ervaring. En knopen we aan bij een stiel die in dezelfde tijd als ons eigen industriële erfgoed is ontstaan.’

Meer info

  • Het project werd mee mogelijk gemaakt door Stebo vzw, dat als partner deelneemt aan het Europese project ‘Shift-X’ en daardoor Het Vervolg de kans gaf een droom waar te maken. Het project wordt gefinancierd via het Europese Interreg programma en de provincie Limburg. Meer over het internationale project: www.shiftx.eu
  • Meer weten over de tour van de gouden container: www.container001.com
  • Over het werk van Jonny Vekemans: www.lightpaintings.be
  • Info over Het Vervolg: www.hetvervolg.org  en www.coalface.be

 

Door Griet Bouwen, Axiomnieuws, voor Stebo. Wilt u reageren of heeft u zelf een verhaal dat u wil delen? Contacteer dan onze nieuwsredactie via mail of telefoon 0474 88 26 37. Stebo geeft toestemming tot integrale overname van dit artikel, mits vermelding van Stebo en opname van een link naar deze pagina.

 

 

 

 

 

 

 

Share This