Anticiperen op wat er vandaag in de wereld gebeurt, om ook morgen als organisatie een relevante bijdrage te kunnen leveren: dat betekent ‘ondernemend zijn voor de samenleving’. Het vermogen tot reflectie, samenwerking, leren en vernieuwen is daarvan de ruggengraat. Toen Stebo in 2012 haar nieuwe strategische plan ontwierp, was het dus al gauw glashelder: we willen het vermogen tot innoveren van binnenuit versterken. Intussen is een belangrijk fundament gelegd: zes interne medewerkers vormden zich via inzichten en oefening tot ‘leercoach’. Directie en medewerkers kunnen nu en in de toekomst op hen steunen om processen van samen leren en innoveren in goede banen te leiden.

Hands-on werken aan innovatie in een organisatie met ‘doeners’
Aan ideeën tot vernieuwing was in de organisatie nooit een gebrek, maar die ging vaak verloren door zowel tijdsgebrek als een het ontbreken van een passende werkwijze om ermee aan de slag te gaan. De projectmanagementmethodiek ‘Prince 2’ bood weliswaar kapstokken  om projectideeën  tot een degelijke planning uit te werken, maar bleef voor de overgrote groep medewerkers te technisch en complex. Stebo-medewerkers zijn over het algemeen ‘doeners’: ze willen praktisch aan de slag en snel concreet resultaat zien. En dus werd er uitgekeken naar een hands-on werkmethode die medewerkers kan ondersteunen om al lerend onderweg te gaan naar vernieuwing van producten, diensten, markten en interne processen. Dat werd de focus van het project ‘Flowleren’, een intern innovatietraject mede-gefinancierd is door het Europees Sociaal Fonds (ESF).

Leercoaches en leercirkels: fundament tot innovatie
Geïnspireerd door de methodiek ‘Creative Problemsolving’ (CPS), ontwikkelde Stebo een aanpak die het interne vermogen tot innoverend leren en samenwerken over afdelingsgrenzen heen mogelijk maakt. Ann Engelen van Stebo-Academie coördineert het project. Alle zeventig medewerkers werden uitgenodigd om in leercirkels te stappen rond vraagstukken waarrond ze vernieuwing wilden zien ontstaan. Het leer- en ontwikkelproces werd ontworpen en begeleid door interne collega’s, die zich gaandeweg – via een pad langs vorming, intervisie en oefenen- bekwaamden tot leercoach. Op dat waardevolle fundament kan Stebo nu verder een toekomst als lerende en innoverende organisatie bouwen.

Pool van interne leercoaches kan organisch groeien
‘Nu hebben we een hanteerbaar werkproces en een pool van procesbegeleiders om met een veelbelovend idee of een prangende vraag aan de slag te gaan, om nieuwe producten te ontwerpen en nieuwe markten te verkennen’, zegt Mieke Maes, projectmedewerker Wonen en één van de zes leercoaches. En ze ziet nog groei. ‘Verschillende collega’s zijn nieuwsgierig om ook in de methodiek thuis te komen, zodat ze die in hun eigen werk kunnen gaan toepassen.’ De pool van leercoaches kan zo op een organische manier groeien en het innovatiepotentieel van Stebo verder versterken.

Nieuwe vaardigheden verankerd in de organisatie
De kerntaak van Ann, Mieke, Annemie, Gül, Jacqueline en Nadine blijft wat ze was. Zij blijven hoofdzakelijk meedraaien in hun teams Wonen, Werken, Academie, Ondernemen en Centrale Diensten. Daarnaast ontwikkelden ze de vaardigheden en houding om met collega’s in werkgroepen aan de slag te gaan rond vraagstukken en ideeën die tot innovatieve diensten kunnen leiden. Een fundamentele stap is hiermee gezet. ‘Een andere randvoorwaarde, een eeuwige uitdaging bovendien, is om tijd te vinden voor wat daarbij komt kijken in de voorbereiding en de begeleiding. Ik denk dat we dan moeten sleutelen aan verwachte outputs in onze hoofdtaak. Dat deden we ook om dit experiment mogelijk te maken, en dat is echt nodig gebleken’, aldus Annemie Knoops, loopbaancoach bij Loopbaanwijzer van Stebo.

Expertise in eigen huis schept vertrouwen
Die interne verankering van capaciteit is belangrijk, denkt leercoach Gül Alacaoglu, die bij Stebo verantwoordelijk is voor personeelsadministratie. ‘Ik denk dat de collega’s heel blij zijn met een interne collega als leercoach. Dat stelt de mensen meer op hun gemak. En het lijkt me voor Stebo ook belangrijk dat de kennis en ervaring om groepen op deze manier te begeleiden in eigen huis verankerd is, dat we daarvoor niet meteen op externen een beroep moeten doen. Ik denk dat de drempel tot vernieuwing daardoor lager wordt, dat collega’s daardoor sneller de stap gaan zetten om aan hun idee te gaan werken.’

Leercoaches: een groeipad dat dankbaar stemt
Gül stond voor het eerst in haar loopbaan als begeleider voor een groep. De interne oproep voor vrijwillige leercoaches voelde voor haar als een kans om iets nieuws te leren, iets anders te gaan doen. ‘Dat er opleiding voorzien was, stelde me gerust. En doordat ik eerst een tijdje als co-leercoach heb mogen werken, kreeg ik gaandeweg vertrouwen waardoor ik op den duur zelfstandig voor een groep durfde staan. Dat de groepsleden me feedback gaven, heeft me genoeg op mijn gemak gesteld.’

Voor de andere leercoaches ligt de taak van leercoach al enigszins in het verlengde van wat vandaag al hun werk is. De stap van loopbaancoach, groepsbegeleider en vormingswerker naar intern leercoach lijkt niet zo groot. En toch: verantwoordelijkheid nemen voor interne leerprocessen waarin collega’s je ‘doelgroep’ zijn, blijkt eigen uitdagingen en leerpunten met zich mee te brengen.

  • Annemie Knoops werkt ruim 25 jaar bij Stebo en heeft jarenlange ervaring in het werken met groepen, maar dit was anders: ‘In een begeleidingsrol staan voor mijn eigen collega’s, dat bracht voor mij meer druk mee dan wanneer ik een groep externe mensen begeleid. Je wilt er staan, je wilt dat goed doen, je voelt de verantwoordelijkheid om tot een goed resultaat voor de organisatie te komen nog veel sterker aan.’
  •  ‘Als leercoach ben je enkel verantwoordelijk voor het proces’, zegt Mieke Maes, die bij Stebo aan de slag is als adviseur in het team Wonen. ‘Je plaats als leercoach is het faciliteren van het proces van samen leren en ontwikkelen. Ik moest er echt op letten dat ik niet betrokken raakte op de inhoud, en dat was soms lastig, omdat je als mede-collega en medewerker bij Stebo natuurlijk ook wel je eigen ideeën hebt over het thema dat in de groep ter sprake komt. Ik betrapte me er soms wel eens op dat mijn vragen richtinggevend of sturend waren, dat mijn mening in mijn vragen verstopt zat. Daar leren mee omgaan is een grote ontwikkeling geweest voor mij.’
  •  Nadine Sikora, projectmedewerker in het team Ondernemen leerde gaandeweg ‘loslaten in vertrouwen’, zoals ze het zelf noemt. ‘Als leercoach voelde ik me in het begin nog erg verantwoordelijk voor het resultaat dat uiteindelijk uit de groep zou komen. Maar ik leerde – ook dankzij de vorming en intervisies – dat ik het proces zijn werk kon laten doen, dat ik in vertrouwen kon loslaten, dat wat er uit de groep komt goed is omdat het van de groep is. Als leercoach heb je een rugzak met methodes en technieken die je in groepen kan gebruiken om het proces te ondersteunen. De groepsleden zelf bepalen uiteindelijk waar ze naartoe willen binnen de uitdaging die er gesteld is.’
  •  Voor leercoach Jacqueline Jansen, werkzaam bij Stebo als loopbaancoach, pakte de leercirkel anders uit. Het proces liep minder soepel en op een moment zat de leercirkel muurvast. ‘Ik wist niet hoe er nog beweging in te krijgen. Eerst voelde dat wel als een persoonlijk falen, maar later leerde ik dat het niet altijd aan ‘iemand’ moet liggen als iets lukt of niet lukt. Een leercirkel is een hecht samenspel van verschillende partijen. ’ Jacqueline stapte uit de groep maar bleef meedraaien in de samenwerking tussen de leercoaches. ‘Door toch betrokken te blijven bij wat er in het project gebeurde, ben ik blijven leren en heb ik nog kunnen bijdragen. En heb ik ervaren dat leren met vallen en opstaan gaat, dat zelfs dingen die ogenschijnlijk niet zo goed lopen, toch ook kunnen keren. We kunnen ook van moeilijk dingen leren, als we er maar durven op reflecteren.’

Eerste resultaten zichtbaar
De leercirkels werkten gedurende een vijftal leersessies toe naar concrete voorstellen voor nieuwe producten, diensten of interne werkmethodes. Ze ontwikkelden ideeën rond een creatief labo, een sterkere identiteit in de buitenwereld, een stevig en intern gedeeld waardenbesef, digitale oplossingen voor een betere interne informatiedeling. Begin september stelden ze hun resultaten voor aan elkaar. Het werkplezier en de energie spatte van die presentaties af, zegt leercoach en projectverantwoordelijke Ann Engelen.  Alle leercoaches kijken trots en dankbaar terug op deze dag. ‘Je groep daar zien presenteren wat ze geleerd en ontwikkeld hebben, doet echt wat met je’, zeggen ze.

Annemie: ‘Nu komt het erop aan met de leercirkels nog de stap te zetten naar afronding van het werk. Het lijkt me belangrijk dat de resultaten van hun werk nog omgezet worden iets wat echt zichtbaar is in de praktijk. De medewerkers moeten erop kunnen vertrouwen dat de tijd en energie die ze in hun groep hebben gestopt ook echt iets oplevert.’ Jacqueline deelt die hoop. ‘Er is veel ontwikkeld. Nu moeten we het in de praktijk neerzetten, zodat de kruisbestuivingen tussen de resultaten van de verschillende leercirkels ook kunnen plaatsvinden. En dan gaat het vanzelf meer leven.’

Eén plus één is drie
‘Het is mijn hoop dat we als organisatie blijven investeren in ontwikkeling en vernieuwing’, zegt Nadine. De ervaring die ze als leercoach opdeed heeft haar ook echt vertrouwen gegeven dat het potentieel er echt is: ‘Er is zoveel expertise bij Stebo, op zoveel terreinen. Als we die kunnen delen – zoals we dat in de leercirkels deden – dan kan ontwikkeling heel snel gaan.’  Annemie vult aan. ‘Dit experiment was uniek. Voor het eerst hebben we in heel gemengde groepen naar concrete resultaten gewerkt. Niet alleen onze groep van leercoaches bestaat uit mensen die heel verschillend zijn, maar ook de leercirkels zelf waren samengesteld uit collega’s uit verschillende diensten en teams.  Ik leerde Stebo anders kennen. Er zijn hier zoveel boeiende mensen en projecten. Die met elkaar verbinden is meerwaarde scheppen.’ En Jacqueline verwoordt het zo: ‘Als je onze organisatie ziet als verbindingen tussen mensen, dan is Stebo in dit proces als organisatie echt gegroeid.’

Door Griet Bouwen, Axiomnieuws, voor Stebo. Wilt u reageren of heeft u zelf een verhaal dat u wil delen? Contacteer dan onze nieuwsredactie via mail of telefoon 0474 88 26 37. Stebo geeft toestemming tot integrale overname van dit artikel, mits vermelding van Stebo en opname van een link naar deze pagina.

Share This