Stebo-bestuurder Jac De bruyn pleit voor inkeer en actie in gemeenschapsvorming

 

‘Al jarenlang worstel ik met het gevoel dat het ritme van de veranderingen in onze wereld zo hoog ligt dat de cultuur niet kan volgen en zo mensen ontworteld worden. Daardoor dreigt achterstand en marginalisering nog groter te worden.’ Jac De bruyn schept hoop uit het heropleven van spiritualiteit en solidariteit en onderlijnt het belang van gemeenschapsontwikkeling en participatie. ‘Ik zie dat veel mensen weer begaan zijn met het maatschappelijke belang en niet louter gefixeerd zijn op het eigen comfort en welzijn. Dat geeft me hoop.’

 

Jac De bruyn (72) is vader, pleegouder, actief burger in Heusden-Zolder, bestuurder bij Stebo. Zin zoekend, gelovig mens die tradities probeert te verbinden met de evolutie van de huidige samenleving. Als bestuurder van Stebo nam Jac deel aan de Wereldconferentie Appreciative Inquiry (AI) in Johannesburg, Zuid-Afrika. Stebo zet al ruim tien jaar praktijken op vanuit AI.

 

Bedrijven doen het goed door het goede te doen

‘Ik ben er getroffen door de getuigenissen van mensen uit diverse sectoren die bewijzen welke kracht voor verandering kan uitgaan van een AI-aanpak. Ook in de bedrijfswereld, waar praktijken laten zien dat het leveren van een goed product succesvol kan samengaan met een ecologische productie ervan, met respect voor medewerkers en klanten.’ Een voorbeeld daarvan is het bedrijf Clarke. Dat familiebedrijf slaagt erin zijn product- bestrijdingsmiddelen tegen insecten – ecologisch te vervaardigen, duurzame bedrijfsruimten te ontwerpen en engagement op te nemen voor de samenleving. Ze stelden die doelen tijdens een intens participatief proces met alle medewerkers en stakeholders. Clarke is intussen spectaculair gegroeid en koploper in sociale en ecologische innovaties.

Er zijn talloze voorbeelden van bedrijven die het goed doen door ook het goede te doen voor de wereld om hen heen. Met het project Aim2Flourish wil AI-pionier Case Western Reserve University die praktijken zichtbaar maken. Ze nodigen universiteiten van over de hele wereld uit mee te stappen in een groot onderzoek. Jac: ‘Studenten nemen waarderende interviews af bij zulke bedrijfsleiders. Dat vind ik een heel sterke keuze, want daardoor kunnen de studenten – onze toekomstige leiders –die ideeën rond duurzaam ondernemen diepgaand leren kennen en later in hun professioneel leven belichamen. Ik hoop dat dit project ook deelnemers zal vinden in ons land.’

 

Kan snelheid van verandering cultuur bedreigen?

‘Het is me ook duidelijk geworden dat bedrijven die geen goede band met hun medewerkers en stakeholders opbouwen, op termijn niet meer zullen meekunnen’, zegt Jac. ‘Om met de snelheid van veranderingen om te kunnen, heb je ieders talent en volle inzet nodig. Technologische evoluties en toenemende migraties doen de samenleving echter zo snel veranderen dat ik me afvraag of de culturen van samenleven, ons sociaal kapitaal, voldoende kan regenereren.’

‘Tradities en hun culturele uitingen zijn waardevol. Generaties lang hebben ze mensen mentale kaders en structuren gegeven die hen hielpen een menswaardig bestaan op de bouwen en de chaos te bedwingen. Veel van die tradities worden marginaal in de virtuele wereld van vandaag, terwijl de veranderingen om ons heen de kracht van een orkaan hebben gekregen.’

Jac vindt het essentieel om als samenleving die tradities te actualiseren en naar nieuwe rituelen te zoeken die mensen over verschillen heen kunnen samenbrengen en verbinden. ‘Mensen hebben wortels nodig, aarding, verbinding en perspectieven om juiste keuzes te kunnen maken midden de omwentelingen. Spiritualiteit en sociale actie gaan ook altijd samen. Het een kan niet zonder het ander. Want anders krijg je ofwel wereldvlucht, ofwel activisme dat vlug opgebrand is en weinig aarde aan de dijk zet. Sociale bewegingen en organisaties zijn een leerschool voor socialisering. Ze initiëren mensen in mondig burgerschap en zo voorkomen ze onverschilligheid, cynisme en desintegratie.’

 

Het beste maken van verandering doe je samen

Daarom is het zo van belang om de cohesie in lokale gemeenschappen te versterken. Zodat mensen samen vorm en  betekenis kunnen geven aan het samenleven  in vrede. Het aspect ‘samen’ is daarbij van groot belang, vindt Jac.

Op de AI-wereldconferentie bleek uit een wetenschappelijk onderzoek over de effectiviteit en duurzaamheid van maatschappelijke veranderingsprojecten, dat top-down uitgevoerde projecten snelle maar weinig duurzame resultaten neerzetten. Participatieve projecten komen trager op gang maar blijken wel bestendige resultaten op te leveren. ‘Als je de goede energie van mensen kan bundelen voor aanpak van een gemeenschappelijke droom, dan kan je wonderen tot leven wekken,’ zegt Jac.

Jac: ‘Het is een van mijn grote dromen om nieuwe participatieve processen op gang te krijgen in onze lokale gemeenschappen, en dat we mensen aan de rand van de samenleving daarin sterk betrekken. Dat is moeilijk, maar het is de enige weg. Gandhi zei ooit ‘wat je voor mij maar zonder mij doet, doe je tegen mij.’ We hebben dus een weg te zoeken om kansarmen te betrekken bij onze projecten. Een netwerk van relaties hebben is voor iedereen en zeker voor deze mensen ontzettend belangrijk. We hebben meer dan ooit, zeker nu er zoveel nieuwkomers bijkomen, bruggenbouwers nodig en procesbegeleiders in de kunst van samenleven en “vreedzaam vechten”. Want als we daar niet volop op inzetten zal er gewelddadig vechten volgen.’

 

Leren van hedendaagse innovatieve benaderingen voor versterking van gemeenschappen

‘We moeten voortdurend kijken naar nieuwe pioniers op dat vlak, zoals bijvoorbeeld Domo vzw. Zij verbinden vrijwilligers met een gezin in armoede. Welzijnsschakels en de verenigingen waar armen het woord nemen zetten ook in op die netwerkvorming. Stebo kan daar gemeenschapsontwikkeling aan toevoegen, gericht op het veerkrachtig maken van lokale gemeenschappen. Daarnaast heb je brede sociale organisaties nodig die de structurele oorzaken van uitsluiting aanpakken.  Hart boven Hard en de transitiebeweging zijn daar interessante voorbeelden van.’

Het zijn nu vaak opgeleide mensen die vanuit een bewustzijn rond klimaat, duurzaamheid en lokale verbondenheid nieuw initiatief nemen. ‘Maar dat maakt het niet minder interessant. Punt is oog te hebben voor die innovatieve projecten die ons werk in samenlevingsopbouw en armoedebestrijding nieuwe vorm kunnen geven.’

‘Idealiter investeren we als Stebo mee in die nieuwe sociale bewegingen. Tegelijkertijd is het nodig om in onze eigen organisatie samen het gesprek te voeren over hoe wij vernieuwend kunnen bijdragen aan de versterking van een goede leefomgeving. Alle mensen bij Stebo worstelen ook met die vragen. We moeten onze tijd nemen om samen na te denken en om weer wat meer te gaan experimenteren en naar sociale innovatie te speuren, ook in andere regio’s en landen.’

 

Je eigen bronnen uitzuiveren

Maar verandering begint altijd bij onszelf. Bij diep doorleefde waarden en een leven van actie dat daarop gebouwd kan worden. Ook daar komt traditie om de hoek kijken. Vroeger waren reflectiemomenten in het dagelijkse leven ingebouwd, doorheen gebed en in rituelen. Die vormen zijn haast verdwenen, maar er ontstaan er nieuwe. ‘Ik lees bijvoorbeeld dat de pioniers van AI en succesvolle ondernemers als Torfs, Bossuyt en Colruyt dagelijks mediteren. Ik denk dat het nodig is. Je eigen bronnen blijven uitzuiveren, je ego opkuisen, tot de essentie komen om je oprecht te kunnen focussen op je missie en taak in de wereld.’

 

Meer ontdekken?

 

Door Griet Bouwen, Nieuwmakers, voor Stebo. Wilt u reageren of heeft u zelf een verhaal dat u wil delen? Contacteer dan onze nieuwsredactie via mail of telefoon 0474 88 26 37. Stebo geeft toestemming tot integrale overname van dit artikel, mits vermelding van Stebo en opname van een link naar deze pagina. 

 

Share This