Zestig Limburgse studenten interieurarchitectuur creëerden visionaire beelden over de toekomst van onze kerken. Hun ontwerpen combineren religieuze functies met activiteiten die het gemeenschapsleven versterken. Kerkbesturen, lokale overheden en erfgoedverenigingen reageren enthousiast. ‘De originele ideeën van deze jonge mensen vormen belangrijke input om verder na te denken de toekomst van dit erfgoed,’ zegt coördinator Stebo-Wonen Hilde Van Ransbeke. Universiteit Hasselt, Stebo, het provinciebestuur en het provinciaal centrum voor cultureel erfgoed coördineerden het project.

Onze kerken: eeuwenoude bakens in het Haspengouwse landschap en gemeenschapsleven. ‘Onze’ kerken, zeggen we. Want inderdaad, ook nu het aantal erediensten en kerkgangers ferm is teruggelopen, blijft de kerk voor de lokale gemeenschap wel aanvoelen als ‘van ons.’ Het onderhoud is evenwel een lastige opgave geworden voor kerkbesturen en gemeentelijke overheden. Het beschermen en bewaren van kerkgebouwen vraagt handenvol geld.

Jonge mensen, frisse ideeën
Denken over nieuwe bestemmingen van dit religieus erfgoed kan mogelijkheden scheppen. En jonge mensen betrekken in dit nadenken over erfgoed en toekomst, rekt de kaders flink op. Derdejaars studenten interieurarchitectuur concentreerden hun oefeningen op deSint-Jan-De-Doperkerk in Kuttekoven, de Sint-Quintinus-Kerk in Guigoven en de Hospitaalkerk in Borgloon. Zopas stelden ze hun ontwerpen voor aan mensen van kerk- en gemeentebesturen, het bisdom en erfgoedverenigingen.

Nieuwe functies mét behoud van wat is
‘De studenten kregen de opdracht om na te denken over hoe een kerk de thuisbasis kan worden van nieuwe functies op een manier dat ook de Christelijke gebeurtenissen kunnen blijven doorgaan’, zegt coördinator Wonen bij Stebo. Het zet meteen de toon van het project: er wordt gezocht naar nevenbestemmingen in plaats van herbestemmingen. ‘Door de religieuze functie te behouden en er nieuwe ideeën aan toe te voegen, wordt het voor bestuurders en bewoners makkelijker om er constructief in mee te denken’, zegt Hilde.

Tien maquettes helpen de verbeelding op gang.
De studenten verdiepten zich in groep in het onderwerp en gingen vervolgens in drie groepen aan de slag, elk rond één van de geselecteerde kerken. In een laatste fase maakten de studenten elk een eigen ontwerp. Een greep uit de ontwerpideeën:

  • Eén van de studenten ontwierp een verplaatsbare tribune waardoor de kerk een plek wordt waar lezingen, theater en filmvertoningen mogelijk worden. In een aparte, kleinere ruimte voorziet de ontwerper een gebedsruimte.
  • In een ander boeiend voorstel betrok een student de ruimte rond de kerk bij het ontwerp. Onder andere volkstuintjes en rustplekken verhogen de belevingswaarde tussen kerk en woonzorgcentrum .
  • In Kuttekoven ging een groep studenten in gesprek met de inwoners. Ze ontwierpen vervolgens een combinatie van functies: de kerk als plek voor de eredienst, een stille ruimte, een expositieruimte en kunstenaarsatelier.
  • Een andere student bedacht dat diezelfde kerk – gelegen op een heuveltop – een toeristische trekpleister kan worden. ‘Die student gaat ervan uit dat het restauratieproces van het kerkinterieur heel interessant kan zijn voor toeristen. Hij koppelde er thema’s als pelgrimage en cocooning aan vast. In zijn ontwerp voorziet hij in de kerk ook eenvoudige slaapgelegenheid voor toeristen’, vertelt Hilde.

Gemeenschapsfunctie bevestigd
Het valt op dat deze jonge mensen respectvol omgaan met de gemeenschapsvormende functie van de kerkgebouwen. Christos Knieper van het Bisdom Hasselt toonde zich opgetogen over die gevoeligheid. ‘De studentenoefeningen herbevestigen de kerk als huis voor beleving, vieren en samenkomen’, zei hij bij de voorstelling van de ontwerpen.

Respectvol zoeken in alle openheid
‘Die ontvankelijke houding van de kerkelijke bestuursorganen heeft ons veel deugd gedaan’, zegt Hilde. ‘We hebben hen van bij het begin van dit project als partners bejegend. Ze maakten mee deel uit van de stuurgroep. We hebben de dialoog op een open en respectvolle manier willen voeren. Ook de keuze om na te denken over een uitbreiding van functies, liever dan een herbestemming, draagt aan die openheid bij.’

Volgende stap: haalbaar maken
Hilde verwacht dat de ideeën en beelden nu veel inspiratie en concreet materiaal opgeleverd hebben om op lokaal vlak verdere gesprekken aan te knopen tussen kerkbesturen en lokale overheden. Ze kijkt dankbaar terug op de samenwerking met de Universiteit Hasselt en wil op dat elan graag verder werken. ‘Want nu ontstaan uiteraard nieuwe vragen. Hoe maken we nevenbestemmingsprojecten betaalbaar? Welke partnerschappen kunnen daarrond gevormd worden? Misschien kunnen we in een volgende stap nog meer deskundigen betrekken, zodat we naar haalbare businessplannen voor concrete projecten kunnen groeien.’

Meer weten?

  • Bekijk ook de reportage van TV-Limburg.
  • Het project werd uitgevoerd in het kader van het intergemeentelijk samenwerkingsverband met acht Haspengouwse gemeenten. Dat samenwerkingsverband kadert in het BVR d.d. 21/07/2007 omtrent ondersteuning van projecten inzake lokaal woonbeleid.
  • Partners in het project zijn De Faculteit Architectuur en Kunst van de Universiteit Hasselt en Stebo. In de projectstuurgroep participeren UHasselt, Zolad+, CRKC, Bisdom Hasselt, Provincie Limburg, Erfgoed Haspengouw en Stebo vzw.
  • De ontwerpen zijn nog te bekijken in de Begijnhofkerk van Sint-Truiden. Open op weekdagen van 10u tot 12u30 en 13u30 tot 17u. Op zaterdag en zondag van 14u tot 17u.
  • Info bij hilde.vanransbeke@stebo.be

 

Door Griet Bouwen, Axiomnieuws, voor Stebo. Wilt u reageren of heeft u zelf een verhaal dat u wil delen? Contacteer dan onze nieuwsredactie via mail of telefoon 0474 88 26 37. Stebo geeft toestemming tot integrale overname van dit artikel, mits vermelding van Stebo en opname van een link naar deze pagina.

Share This